Gia công tiện rãnh grooving là gì? Các hình thức tiện rãnh phổ biến

Gia công tiện rãnh grooving bằng máy CNC là phương pháp được ứng dụng rất phổ biến nhằm tạo các rãnh trên bề mặt chi tiết dạng tròn xoay. Nhờ khả năng gia công chính xác, tốc độ cao và phù hợp với nhiều loại vật liệu, tiện rãnh được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất linh kiện cơ khí, ô tô, khuôn mẫu và các chi tiết công nghiệp.

Gia công tiện rãnh grooving là gì? Nguyên lý hoạt động

Gia công tiện rãnh Grooving là phương pháp sử dụng dao tiện rãnh chuyên dụng để tạo ra các rãnh có biên dạng, chiều rộng, chiều sâu… đúng theo yêu cầu trên bề mặt của chi tiết gia công. Trong thực tế sản xuất, rãnh tiện thường được sử dụng để tạo vị trí lắp đặt chuẩn như vòng hãm, vòng O-ring, chi tiết ghép nối, vị trí thoát dao khi tiện ren, các rãnh giảm ứng suất…

Khác với tiện ngoài thông thường chỉ tập trung vào việc giảm đường kính hoặc tạo hình bề mặt ngoài, tiện rãnh chủ yếu tập trung vào việc tạo ra các đường cắt lõm trên phôi. Các rãnh được gia công ra có thể nằm ở mặt ngoài, bên trong hoặc mặt đầu của chi tiết.

Trong quá trình gia công, dao cắt sẽ tiếp cận và đi vào vị trí cần tạo rãnh trước, sau đó thực hiện chuyển động cắt để loại bỏ dần lượng vật liệu dư thừa. Máy CNC sẽ điều khiển chính xác vị trí dao, chiều sâu cắt và lượng chạy dao nhằm tạo ra biên dạng rãnh đạt kích thước mong muốn.

Để đảm bảo độ chính xác và chất lượng bề mặt của chi tiết, quá trình gia công rãnh thường được chia thành hai giai đoạn gồm gia công thô và gia công tinh. Gia công thô sẽ giúp loại bỏ phần lớn lượng vật liệu dư với tốc độ nhanh, còn gia công tinh sẽ giúp hoàn thiện độ nhẵn, độ chính xác, hoàn thiện kích thước của rãnh.

ĐỪNG BỎ QUA: LIST MÁY TIỆN CNC HIỆN ĐẠI, GIÁ TỐT DOANH NGHIỆP KHÔNG NÊN BỎ QUA

Các loại gia công rãnh phổ biến

Tuỳ theo vị trí và yêu cầu kỹ thuật của chi tiết, gia công rãnh được chia làm nhiều loại khác nhau, bao gồm:

• Rãnh ngoài (External Grooving): Được tạo trên đường kính ngoài của các chi tiết dạng trục, bạc, vòng…, được sử dụng phổ biến trong gia công trục, bạc, vòng đệm…
• Rãnh trong (Internal Grooving): Gia công bên trong lỗ của chi tiết, thường yêu cầu dao có độ cứng vững cao để tiếp cận khu vực gia công. Thường được ứng dụng để gia công rãnh trong bạc, rãnh lắp phớt, rãnh làm kín bên trong chi tiết)
• Rãnh mặt đầu (Face Grooving): Tạo rãnh trên bề mặt đầu của chi tiết, thường dùng cho các vị trí lắp ghép hoặc rãnh làm kín, các chi tiết dạng mặt bích
• Rãnh trên bề mặt phẳng: Áp dụng cho các chi tiết có mặt phẳng cần tạo rãnh định vị hoặc rãnh kỹ thuật chuyên dụng.

Quy trình thực hiện gia công rãnh grooving

Quá trình gia công cơ bản bao gồm các bước sau đây:

Bước 1: Gá đặt phôi

Chi tiết được cố định trên mâm cặp máy tiện CNC và quay quanh trục chính

Bước 2: Lắp dao tiện rãnh

Dao tiện rãnh được lắp vào ổ dao, lựa chọn dựa trên các thông số về chiều rộng rãnh, độ sâu rãnh, vật liệu gia công…

Bước 3: Dao tiến vào phôi

Dao di chuyển theo phương X hoặc Z để cắt vào bề mặt chi tiết, tạo ra rãnh theo đúng kích thước lập trình. Trong quá trình này, máy CNC sẽ kiểm soát lượng chạy dao, tốc độ trục chính, chiều sâu cắt, vị trí của dao cắt…

Bước 4: Hoàn thiện rãnh  

Khi đã đạt chiều sâu yêu cầu, dao thực hiện các bước tinh chỉnh để đảm bảo đúng biên dạng, đúng kích thước, độ nhẵn bề mặt, độ chính xác vị trí…

So sánh gia công tiện rãnh với các loại gia công khác

Gia công tiện rãnh thường dễ bị nhầm lẫn với tiện khe, tiện hốc…, vì tất cả đều là những dạng gia công tiện loại bỏ vật liệu tại một vị trí trên chi tiết. Tuy nhiên, về mục đích sử dụng, hình dạng đặc điểm… sẽ có sự khác biệt.

Gia công rãnh và khe (Groove vs Slot)

Rãnh thường được thiết kế như một đặc điểm kỹ thuật có chức năng cụ thể trong chi tiết như lắp vòng làm kín (O-ring), giữ vòng hãm, định vị chi tiết, tạo vị trí lắp ghép… Còn khe thường là đường cắt dạng hở hoặc xuyên qua chi tiết, được tạo ra nhằm mục đích tạo khoảng trống, giảm trọng lượng hoặc phục vụ liên kết giữa các bộ phận.

Gia công rãnh và kênh (Groove vs Channel)

Kênh (Channel) thường là các đường dẫn dài được tạo ra nhằm mục đích dẫn truyền như dẫn dầu, dẫn khí, đường lưu thông chất lỏng, hỗ trợ hệ thống làm mát… Còn rãnh thường có kích thước nhỏ hơn, phạm vi gia công nhỏ và thường dùng với mục đích cố định, lắp ráp hoặc định vị.

Gia công rãnh và gia công hốc (Groove vs Pocket)

Hốc (Pocket) là các vùng lõm có kích thước lớn hơn, được gia công bằng cách loại bỏ vật liệu trong một khu vực rộng trên bề mặt chi tiết. Còn rãnh thường được gia công tại các đường cắt hẹp, phải sử dụng loại dao tiện rãnh chuyên dụng để tránh làm sai lệch kích thước rãnh.

Những điều cần lưu ý để gia công tiện rãnh hiệu quả

Để gia công tiện rãnh đạt hiệu quả cao, người dùng cần lưu ý một số vấn đề sau đây:

Chọn dao tiện rãnh và mảnh insert phù hợp

Đối với các chi tiết cần gia công rãnh bên trong, dao tạo rãnh thường được thiết kế với cán dao dài và nhỏ để có thể tiếp cận các khu vực hạn chế bên trong lỗ. Việc lựa chọn dao tiện rãnh cần dựa trên nhiều yếu tố như kích thước lỗ gia công, chiều rộng rãnh yêu cầu, độ sâu rãnh, khoảng hở cần thiết khi cắt.

Trong đó, chiều rộng của mảnh dao (insert) sẽ quyết định trực tiếp đến kích thước rãnh tạo thành, còn hình dạng đầu dao sẽ ảnh hưởng đến góc cạnh của rãnh, khả năng cắt gọt, độ hoàn thiện bề mặt đáy và thành rãnh.

Do đó, khi lựa chọn dụng cụ tạo rãnh, cần xác định đúng kích thước hình học của chi tiết trước, sau đó mới lựa chọn loại dao phù hợp để đảm bảo quá trình gia công ổn định.

Độ nhô dao, độ cứng vững và sự ổn định của máy

Độ cứng vững của hệ thống dao và phôi cũng là một trong những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng rãnh sau gia công. Nếu chiều dài dao nhô ra càng lớn, độ cứng dao sẽ càng giảm và dễ tăng rung động gây sai lệch về kích thước chi tiết.

Vì vậy, nên ưu tiên sử dụng dao có chiều dài ngắn nhất để tăng độ cứng vững. Đồng thời cần đảm bảo gắn dao chắc chắn, gá phôi ổn định và máy CNC vận hành tốt. Đối với các rãnh sâu hoặc gia công trong lỗ nhỏ, việc tối ưu độ nhô dao càng trở nên quan trọng để hạn chế rung và duy trì độ chính xác.

Đảm bảo cung cấp dung dịch làm mát và kiểm soát phoi tốt

Trong quá trình gia công rãnh, không gian cắt thường khá hẹp khiến phoi khó thoát ra ngoài. Nếu phoi bị giữ lại trong rãnh, chúng có thể gây ra nhiều vấn đề như làm xước bề mặt gia công, tăng lực cắt, dễ làm nóng dao và mẻ dao.

Vì vậy, bắt buộc phải kiểm soát hiệu quả việc cung cấp chất lỏng làm mát, đảm bảo giảm sinh nhiệt khi gia công, đẩy phoi ra khỏi vùng cắt và duy trì độ ổn định của dao.

Tóm lại, gia công tiện rãnh grooving là một nguyên công tiện hiệu quả, giúp tạo ra các chi tiết có độ chính xác cao và đáp ứng nhiều yêu cầu lắp ráp trong sản xuất. Hi vọng rằng những kiến thức trong bài viết trên của TLT đã cung cấp các kiến thức hữu ích cho quý bạn đọc phương pháp này và áp dụng hiệu quả vào thực tế sản xuất.

Nếu cần hỗ trợ giải đáp các thắc mắc liên quan hoặc có nhu cầu đầu tư máy CNC, hãy liên hệ ngay với Tập đoàn Công nghệ TLT nhé!

————–

TẬP ĐOÀN CÔNG NGHỆ TLT

• Trụ Sở Chính: 280 Bến Than, Xã Bình Mỹ, TP. HCM
• Chi nhánh TLT – Hồ Chí Minh: 197 Võ Văn Bích, Xã Phú Hòa Đông, TP. HCM
• Chi Nhánh TLT – Hà Nội: Km6 Võ Văn Kiệt, Xã Phúc Thịnh, Thủ đô Hà Nội
• Chi nhánh TLT – Bắc Ninh: Đ. Lê Thái Tổ, Phường Võ Cường, Tỉnh Bắc Ninh (Kế bên Honda, đối diện Toyota)
• Chi nhánh TLT – Ninh Bình: Km 101 QL10 Hồng Phúc, Phường Thiên Trường, Tỉnh Ninh Bình
• Hotline: 1900.98.99.06