Hướng dẫn cách xét gốc trên máy phay ngang 4 trục dễ hiểu

Xét gốc trên máy phay ngang 4 trục là một trong những kỹ năng quan trọng cần có đối với người vận hành máy CNC. Bước này ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác của toàn bộ quá trình gia công, nên mọi thông số cần phải được thiết lập chuẩn xác, từ vị trí, kích thước…

Vậy xét gốc trên máy phay ngang 4 trục được thực hiện như thế nào? Cần lưu ý những gì để đảm bảo độ chính xác cao nhất trong suốt quá trình gia công? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây của TLT.

Xét gốc trên máy phay ngang 4 trục là gì?

Xét gốc (thuật ngữ tiếng Anh là Workpiece Zero Setting) là quá trình xác định vị trí gốc của phôi trong hệ tọa độ làm việc của máy CNC. Đây là bước quan trọng không thể thiếu, sau khi kỹ thuật viên hoàn tất bước này, máy sẽ sử dụng các giá trị đã thiết lập chuẩn để tính toán toàn bộ đường chạy dao cho toàn bộ quá trình gia công.

Đối với máy phay ngang 4 trục hoặc bất kỳ dòng máy phay nào khác, việc xét gốc chuẩn không chỉ giúp xác định vị trí của phôi mà còn đảm bảo duy trì tính đồng bộ giữa tâm quay của trục thứ 4 với chương trình CAM.

Mục đích của việc xét gốc trên máy phay ngang 4 trục

Việc xét gốc phôi và thiết lập thông số chính xác không chỉ giúp xác định vị trí phôi chuẩn, mà còn đem lại nhiều lợi ích như:

1. Đồng bộ hệ tọa độ giữa phần mềm CAM và máy CNC

Khi thực hiện lập trình, phần mềm CAM sẽ chỉ lấy một điểm gốc làm chuẩn để tạo đường chạy dao. Do đó, khi truyền chương trình gia công vào máy, người vận hành cần thiết lập đúng vị trí điểm gốc tương ứng trên phôi để máy có thể hiểu và chạy đúng vị trí gia công.

2. Đảm bảo dao cắt gia công đúng vị trí 

Khi hoàn tất việc xét gốc tọa độ trên máy phay ngang 4 trục sẽ giúp dao cắt dễ dàng tiếp cận đúng vị trí cần gia công. Từ đó, giúp hạn chế tối đa các sai số về kích thước, biên dạng hoặc sự cố gia công ngoài ý muốn.

3. Giảm sai số khi quay trục thứ 4

Máy phay ngang 4 trục có khả năng gia công được nhiều mặt trên cùng một chi tiết, nên yêu cầu độ chính xác vị trí rất cao. Khi xét gốc chuẩn, tâm quay và gốc toạ độ trùng khớp sẽ giúp trục xoay chính xác, tạo ra sản phẩm chất lượng, chuẩn vị trí trong từng nguyên công.

4. Hạn chế va chạm giữa dao, phôi và đồ gá

Một trong những nguyên nhân phổ biến gây gãy dao hoặc hỏng máy là thiết lập sai Work Offset. Khi xét gốc chính xác, giảm thiểu tối đa nguy cơ va chạm dao hoặc các sự cố gia công khác.

5. Tăng độ chính xác và khả năng lặp lại

Đối với sản xuất hàng loạt, việc lưu trữ hệ tọa độ chuẩn giúp các lần gia công sau chỉ cần thay phôi mà không mất nhiều thời gian căn chỉnh lại.

6. Rút ngắn thời gian setup

Khi quy trình xét gốc được tiêu chuẩn hóa, thời gian chuẩn bị máy sẽ giảm đáng kể, từ đó nâng cao năng suất sản xuất và giảm thời gian dừng máy.

HOT: LIST MÁY PHAY CNC TAIKAN BEST SELLER TẠI TLT ĐƯỢC NHIỀU DOANH NGHIỆP TIN DÙNG

Hướng dẫn cách xét gốc trên máy phay ngang 4 trục

Quy trình các bước xét gốc trên máy phay ngang 4 trục CNC gồm các bươc sau đây:

Bước 1: Đưa máy về điểm chuẩn

Trước khi tiến hành bất kỳ thao tác nào, cần đưa máy về điểm chuẩn bằng lệnh Reference Return hoặc Home Return. Đây là bước giúp hệ điều khiển kiểm tra và xác định lại vị trí gốc của các trục máy.

Người vận hành cần đưa lần lượt các trục X, Y, Z và trục quay về đúng vị trí Home theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Sau đó kiểm tra màn hình điều khiển để đảm bảo không xuất hiện cảnh báo lỗi hoặc trạng thái bất thường.

Lưu ý, tuyệt đối không được bỏ qua bước này vì có thể khiến cho toàn bộ hệ toạ độ sai lệch trước khi tiến hành gia công.

Bước 2: Gá đặt phôi

Sau khi máy đã ở trạng thái sẵn sàng, tiến hành gá đặt phôi lên bàn máy hoặc đồ gá chuyên dụng. Người vận hành cần lưu ý các điều quan trọng sau đây để gá phôi hiệu quả:

• Vệ sinh sạch bàn làm việc, đồ gá
• Kiểm tra độ vuông góc của phôi
• Siết chặt bulong với lực vừa phải
• Gá phôi lên và kiểm tra lại, đảm bảo phôi không bị rung lắc hoặc xê dịch trong quá trình cắt.

Sau đó, chọn lựa mặt chuẩn dựa theo bản vẽ kỹ thuật. Trong hầu hết các trường hợp gia công sẽ chọn mặt đáy hoặc một mặt bên để làm chuẩn, như vậy sẽ dễ dàng xác định các toạ độ X, Y, Z.

Bước 3: Xét gốc trục X và Y

Sau khi phôi đã được cố định chắc chắn, tiến hành xác định tọa độ X và Y bằng các phương pháp thông dụng như:

• Dao dò tâm (Edge Finder)
• Đồng hồ so
• Đầu dò Renishaw
• Probe tự động

Người vận hành thực hiện dò cạnh theo phương X và Y, sau đó ghi nhận giá trị tọa độ hiển thị trên màn hình điều khiển. Tất cả các giá trị này sẽ được nhập vào hệ toạ độ làm việc dưới các mã lệnh dạng G-code như G54, G55, G56 hoặc các Work Offset khác tuỳ theo từng chương trình gia công.

Khuyến nghị nên sử dụng đầu dò Renishaw để tự động hoá xét gốc toạ độ, vừa tăng độ chính xác vừa giảm đáng kể thời gian setup.

Bước 4: Xét gốc trục Z

Khi đã hoàn thành xét gốc trục X và Y, tiếp đến sẽ xét gốc trục Z để xác định chiều cao của phôi. Người vận hành có thể sử dụng đồng hồ so, giấy căn mỏng, thiết bị đo chiều dài dao… để xác định. Khi đã có xác định được vị trí chính xác, nhập giá trị Z vào bảng Work Offset với thông số tương ứng.

Lưu ý, nếu trong quá trình gia công sử dụng nhiều dao, cần kiểm tra lại thông số Tool Length Offset để tránh xảy ra tình trạng phát sinh sai số chiều sâu cắt.

Bước 5: Thiết lập gốc cho trục thứ 4

Trong quá trình xét gốc trên máy phay ngang 4 trục, đây được xem là bước quan trọng nhất. Đầu tiên, đưa bàn xoay về đúng vị trí 0°, sau đó tiến hành xác định tâm quay của bàn máy, đồng bộ tâm với tâm chi tiết theo chương trình CAM. Đồng thời, kiểm tra khoảng cách từ tâm quay đến các mặt gia công.

Trường hợp chương trình yêu cầu gia công nhiều mặt sau khi xoay trục, hãy kiểm tra lại đồ đồng tâm giữa các vị trí quay. Tuyệt đối không để phát sinh sai lệch dù chỉ vài mm, điều này có thể khiến cho các lỗ khoan, rãnh… không khớp với nhau.

Bước 6: Chạy thử

Để tránh các sự cố khi gia công thực tế, nên có bước chạy thử ở các chế độ như dry run, single block hoặc feed override thấp… Hãy quan sát thật kỹ đường chạy dao ở tất cả các vị trí xoay của trục thứ 4, nếu phát hiện dao vào sai vị trí hoặc va chạm với đồ gá, phải dừng chương trình để kiểm tra & fix lại ngay.

Những điều cần lưu ý khi thực hiện xét gốc trên máy phay ngang 4 trục

Để đạt hiệu quả cao trong quá trình xét gốc trên máy phay ngang 4 trục cũng như các yếu tố về tính an toàn, chuẩn kỹ thuật, người vận hành cần lưu ý kỹ một số vấn đề sau đây:

• Luôn đưa trục quay về vị trí 0° trước khi xét gốc: Bắt buộc phải đưa trục thứ 4 về đúng vị trí toạ độ góc, vì nếu trục đang ở một góc quay bất kỳ, toàn bộ hệ tọa độ sẽ bị thay đổi, dẫn đến sai lệch vị trí gia công.
• Kiểm tra độ đồng tâm của bàn quay: Độ đồng tâm ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác khi gia công nhiều mặt, nếu bàn xoay lệnh tâm chắc chắn thành phẩm sẽ không thể đạt được chất lượng yêu cầu.
• Khóa chặt đồ gá và phôi: Trong quá trình trục thứ 4 quay liên tục, lực cắt thay đổi theo nhiều hướng. Nếu phôi không được kẹp chặt, rất dễ xảy ra hiện tượng rung hoặc dịch chuyển.
• Ưu tiên sử dụng đầu dò tự động: Các hệ thống Probe như Renishaw giúp tự động hóa quá trình xét gốc, giảm sai số do thao tác thủ công và rút ngắn thời gian setup.
• Lưu lại thông số Work Offset: Sau khi thiết lập thành công, nên thực hiện thêm 1 bước lưu trữ các thông số như G54, G55 hoặc G56 để tái sử dụng trong những lần gia công tiếp theo.
• Chạy thử ở tốc độ thấp: Đừng bỏ qua bước chạy thử, hãy sử dụng chế độ dry run hoặc chạy tốc độ thấp trước khi đi vào sản xuất thực tế.
• Định kỳ kiểm tra và hiệu chuẩn máy: Bất kỳ máy CNC nào cũng cần phải được kiểm tra định kỳ và hiệu chuẩn lại độ chính xác, nhất là các bộ phận như đầu dò, vít me bi, các cơ cấu truyền động… Bước này sẽ giúp duy trì độ chính xác của hệ toạ độ và đảm bảo chất lượng sản phẩm luôn ở mức cao nhất.

Xét gốc trên máy phay ngang 4 trục là kỹ thuật không quá khó, nhưng đòi hỏi người vận hành phải thao tác đúng quy trình, có kỹ năng và cẩn thận trong từng thao tác nhỏ. Trong thực tế sản xuất, khi áp dụng đúng quy trình xét gốc chuẩn vừa giúp doanh nghiệp đạt được những lợi ích rõ rệt khi gia công, vừa xây dựng quy trình vận hành thống nhất & chuyên nghiệp.

Liên hệ với Tập đoàn Công nghệ TLT để được giải đáp các thắc mắc chi tiết hơn hoặc tư vấn đầu tư máy CNC phù hợp.

————

TẬP ĐOÀN CÔNG NGHỆ TLT

• Trụ Sở Chính: 280 Bến Than, Xã Bình Mỹ, TP. HCM
• Chi nhánh TLT – Hồ Chí Minh: 197 Võ Văn Bích, Xã Phú Hòa Đông, TP. HCM
• Chi Nhánh TLT – Hà Nội: Km6 Võ Văn Kiệt, Xã Phúc Thịnh, Thủ đô Hà Nội
• Chi nhánh TLT – Bắc Ninh: Đ. Lê Thái Tổ, Phường Võ Cường, Tỉnh Bắc Ninh (Kế bên Honda, đối diện Toyota)
• Chi nhánh TLT – Ninh Bình: Km 101 QL10 Hồng Phúc, Phường Thiên Trường, Tỉnh Ninh Bình
• Hotline: 1900.98.99.06