Khám phá, Kỹ thuật và máy móc
Hướng dẫn cách đo độ đảo dao cụ đơn giản, chính xác
Đo độ đảo dao cụ (Tool Run-out) là một trong những bước kiểm tra quan trọng góp phần đảm bảo quá trình gia công đạt hiệu quả cao. Chỉ khi dao cụ vận hành chuẩn xác, cắt gọt mượt mà, không rung lắc mới có thể đảm bảo chất lượng của thành phẩm.
Vậy độ đảo dao cụ là gì? Vì sao cần kiểm tra trước khi gia công? Cùng cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây của TLT nhé!
Mục đích của việc đo độ đảo dao cụ
Độ đảo dao cụ là tình trạng tâm quay của dao không trùng với tâm quay của trục chính. Khi dao cụ quay, đầu dao sẽ chuyển động lệch khỏi vị trí trục tâm, tạo ra quỹ đạo hình tròn không đồng đều. Sai số này có thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân như côn trục chính bám bẩn, lắp dao không đúng kỹ thuật, collet biến dạng, đầu kẹp dao bị mòn, dao bị cong…
Mặc dù giá trị độ đảo chỉ tính bằng micron hoặc phần milimet, nhưng cũng đủ để ảnh hưởng đến độ chính xác trong quá trình cắt gọt. Do đó, người vận hành cần phải kiểm tra và đo độ đảo dao cụ trước khi gia công.
Việc này sẽ đem lại những lợi ích sau đây:
Đảm bảo độ chính xác gia công
Mục tiêu hàng đầu của việc đo độ đảo dao cụ là đảm bảo dao cắt quay đúng tâm, giúp chi tiết được gia công đúng kích thước và hình dạng theo đúng bản vẽ kỹ thuật. Đặc biệt là trong khi thực hiện các nguyên công như phay tinh, khoan, dao…
Cải thiện chất lượng bề mặt sản phẩm
Khi dao quay ổn định, các lưỡi cắt sẽ tạo ra bề mặt đồng đều, hạn chế tối đa các vết dao hoặc gợn sóng, giúp thành phẩm đạt chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Kéo dài tuổi thọ dao cụ
Việc đo độ đảo dao cụ trước khi gia công còn giúp phát hiện sớm các dấu hiệu như mẻ lưỡi dao, tình trạng lưỡi cắt mòn, nguy cơ gãy dao… Nhờ đó, giúp khắc phục kịp thời các nguy cơ phát sinh lỗi trước khi gia công.
Một dao cắt đạt tiêu chuẩn cần đảm bảo các lưỡi cắt cùng tham gia gia công với tải trọng tương đối đồng đều. Khi xuất hiện độ đảo, một hoặc hai lưỡi sẽ phải chịu lực cắt lớn hơn các lưỡi còn lại, dẫn đến hiện tượng mòn lệch.
Giảm rung động trong quá trình gia công
Một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra hiện tượng rung động khi gia công là độ đảo dao cụ lớn. Chính vì vậy, bước đo độ đảo dao cụ định kỳ và chuẩn kỹ thuật là bước cần thiết để giúp phát hiện sớm những bất thường, từ đó hạn chế hiện tượng rung và đảm bảo máy vận hành ổn định.
Bảo vệ trục chính và toàn bộ hệ thống gia công
Ngoài ra, việc đo độ đảo dao cụ còn là bước quan trọng giúp bảo vệ dao cắt, kéo dài tuổi thọ trục chính và toàn bộ quá trình gia công. Đặc biệt, chỉ vài phút kiểm tra độ đảo của dao sẽ giúp
- Giảm tỷ lệ phế phẩm
- Hạn chế thay dao sớm
- Giảm thời gian dừng máy
- Tiết kiệm chi phí sửa chữa trục chính
- Tăng hiệu suất khai thác máy CNC
- Đảm bảo chất lượng sản phẩm đồng đều
Các thiết bị đo độ đảo dao cụ thông dụng
Trong thực tế sản xuất, một số thiết bị đo độ đảo dao cụ được sử dụng phổ biến như:
Đồng hồ so (Dial Indicator)
Đồng hồ so là thiết bị được sử dụng phổ biến nhất để đo độ đảo dao cụ trong các xưởng cơ khí. Thiết bị này hoạt động dựa trên nguyên lý chuyển đổi chuyển động tuyến tính của đầu đo thành giá trị hiển thị trên mặt đồng hồ.
Ưu điểm:
- Chi phí đầu tư thấp
- Dễ sử dụng
- Độ chính xác khá cao
- Phù hợp với hầu hết các loại dao phay, dao khoan và dao doa
- Có thể kiểm tra trực tiếp trên máy hoặc trên bàn kiểm
Tuy phương pháp này dễ áp dụng nhưng lại phụ thuộc khá nhiều vào kỹ năng của người thực hiện, cần thao tác cẩn thẩn để tránh phát sinh sai số.
Đồng hồ so điện tử
Đồng hồ so điện tử có nguyên lý tương tự đồng hồ cơ nhưng sử dụng màn hình hiển thị số thay cho kim chỉ thị. Việc sử dụng đồng hồ so điện tử giúp cho việc kiểm tra nhanh hơn và hạn chế sai sót khi đọc kết quả.
Ưu điểm:
- Dễ đọc kết quả
- Độ phân giải cao
- Có thể chuyển đổi đơn vị mm và inch
- Một số model hỗ trợ lưu dữ liệu hoặc kết nối máy tính.
Máy Presetter dao cụ
Presetter là thiết bị chuyên dụng dùng để thiết lập thông số dao trước khi đưa lên máy CNC. Ngoài chức năng đo chiều dài và đường kính dao, nhiều dòng Presetter hiện đại còn có khả năng:
- Đo độ đảo dao
- Kiểm tra độ đồng tâm
- Đánh giá tình trạng lưỡi cắt
- Lưu thông số dao vào hệ thống quản lý
Máy đo dao chuyên dụng
Đối với các nhà máy sản xuất quy mô lớn, thiết bị đo dao chuyên dụng là lựa chọn tối ưu. Các hệ thống này thường sử dụng cảm biến quang học hoặc camera độ phân giải cao để đo độ đảo dao cụ, chiều dài dao, đường kính dao, góc dao hoặc hình dạng của lưỡi cắt.
Đầu dò Renishaw
Hiện nay, nhiều máy CNC hiện đại được tích hợp đầu dò đo dao của Renishaw. Thiết bị này cho phép kiểm tra chiều dài dao tự động, kiểm tra đường kính dao, phát hiện dao gãy, kiểm tra vị trí dao trên máy và tự động cập nhật bù dao.
Mặc dù đầu dò Renishaw không thay thế hoàn toàn đồng hồ so trong việc đánh giá độ đảo, nhưng đây là công cụ rất hữu ích giúp giảm thời gian setup và hạn chế sai sót do thao tác thủ công.
HOT: ĐĂNG KÝ NGAY DỊCH VỤ BẢO DƯỠNG MÁY CNC ĐỊNH KỲ CHẤT LƯỢNG, GIÁ TỐT
Những điều cần lưu ý khi thực hiện đo độ đảo dao cụ
Đo độ đảo dao cụ không quá phức tạp, nhưng để thực hiện hiệu quả và chính xác, người vận hành nên ghi nhớ một số kinh nghiệm quan trọng sau đây:
Luôn vệ sinh sạch dao cụ và holder trước khi đo
Đây là nguyên tắc cơ bản nhưng cũng là lỗi phổ biến nhất trong thực tế sản xuất. Cần phải loại bỏ bụi bẩn, dầu làm mát, phoi cắt hoặc ba via bám trên chuôi dao, đầu kẹp, collet, côn trục chính… bằng khăn sạch, dung dịch chuyên dụng hoặc khí nén.
Lắp dao đúng kỹ thuật
Để đảm bảo đo độ đảo dao cụ chính xác, bạn cần phải lắp dao đúng kỹ thuật. Tránh các lỗi cơ bản như: chuôi dao chưa vào hết, lắp collet sai vị trí, siết đai ốc không đều, lực quá nhẹ hoặc quá mạnh, dùng collet sai kích thước…
Đo tại nhiều vị trí trên dao
Một sai lầm thường gặp khi đo độ đảo dao cụ đó là chỉ đo tại đầu dao. Trong thực tế, người vận hành nên đo ở nhiều vị trí khác nhau như gần chuôi dao, giữa thân dao, gần đầu cắt… Việc đo trên nhiều vị trí sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân gây ra độ đảo của dao.
- Độ đảo tăng dần từ chuôi đến đầu dao có thể do dao bị cong
- Độ đảo đồng đều trên toàn bộ chiều dài dao có thể đến từ đầu kẹp hoặc trục chính
- Độ đảo chỉ xuất hiện ở đầu dao có thể do lưỡi dao bị mẻ hoặc mòn.
Ghi chép và quản lý kết quả đo
Đối với các doanh nghiệp gia công cơ khí chính xác, việc lưu lại kết quả kiểm tra độ đảo mang lại nhiều lợi ích như theo dõi tình trạng dao cụ theo thời gian, kéo dài tuổi thọ dao cụ, đầu kẹp, nhanh chóng tìm ra nguyên nhân khi xảy ra lỗi gia công…
Hiệu chuẩn thiết bị đo định kỳ
Đồng hồ so, Presetter hay các thiết bị đo điện tử đều cần được hiệu chuẩn theo định kỳ để đảm bảo độ chính xác. Chỉ khi thiết bị đo hoạt động hiệu quả mới có thể đem lại kết quả đo độ đảo dao cụ chính xác nhất.
Đo độ đảo dao cụ là một công việc tưởng chừng đơn giản nhưng lại đóng vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng gia công CNC. Để đạt hiệu quả tối ưu, doanh nghiệp cần kết hợp nhiều yếu tố như sử dụng dao cắt chất lượng, đầu kẹp có độ đồng tâm cao, thiết bị đo chính xác và quy trình kiểm tra tiêu chuẩn.
————
TẬP ĐOÀN CÔNG NGHỆ TLT
- Trụ Sở Chính: 280 Bến Than, Xã Bình Mỹ, TP. HCM
- Chi nhánh TLT – Hồ Chí Minh: 197 Võ Văn Bích, Xã Phú Hòa Đông, TP. HCM
- Chi Nhánh TLT – Hà Nội: Km6 Võ Văn Kiệt, Xã Phúc Thịnh, Thủ đô Hà Nội
- Chi nhánh TLT – Bắc Ninh: Đ. Lê Thái Tổ, Phường Võ Cường, Tỉnh Bắc Ninh (Kế bên Honda, đối diện Toyota)
- Chi nhánh TLT – Ninh Bình: Km 101 QL10 Hồng Phúc, Phường Thiên Trường, Tỉnh Ninh Bình
- Hotline: 1900.98.99.06
- Website: tuloctechnology.com
